Zwierzenia zwierząt (e-wydanie)

TAK SIĘ ZŁOŻYŁO, ŻE TUŻ PRZED FINISZEM PRAC NAD „ZWIERZENIAMI ZWIERZĄT” udało się nam rodzinnie wyskoczyć na kilka dni w Bieszczady. Jeden z noclegów przypadł nad górnym Sanem: od końca asfaltu pięć kilometrów leśną drogą, potem jeszcze pół godziny wśród drzew i traw, do doliny, w której z dawnej wsi zostały tylko ruiny cerkwi i jeden dom. Z każdym kolejnym krokiem przez pustkę wyostrzały nam się słuch i węch; stawaliśmy się coraz bardziej milczący i coraz bardziej czujni.

To nie były strach czy niepewność związane z tym, że szliśmy w nieznane. Czuliśmy się raczej tak, jakbyśmy wyczuwali obecność zwierząt, które mają te strony w posiadaniu, i stawali się trochę jak one. W „Zwierzeniach zwierząt” przeczytają Państwo niejeden tekst o tym, jak postrzegają one świat, jak myślą i czują, jak się kochają, jak wychowują dzieci, jak się komunikują, jak zdobywają pożywienie i jak umierają.

Piszemy wiele o tym, jak wyglądała i jak wygląda nasza wspólna z nimi historia – i ile w niej ludzkiego okrucieństwa. Stawiamy pytania o sens polowań czy hodowli przemysłowych, o jedzenie mięsa, o męczenie zwierząt w imię człowieczych rozrywek. Pokazujemy ewolucję teologii chrześcijańskiej, która w ciągu ostatnich dekad zaczęła szczęśliwie odchodzić od dosłownego rozumienia frazy „czyńcie sobie ziemię poddaną”, i filozofii, która zerwała z kartezjańskim traktowaniem zwierząt jako maszyn.

Mówimy także o tym, co we wspólnej historii dobre, na przykład o miłości i przywiązaniu, jakie w nas budzą koty czy psy, kiedy stają się naszymi towarzyszami i przewodnikami. Pokazujemy gatunek za gatunkiem, sięgając zarówno po teksty naukowców, którzy poświęcili życie próbom zrozumienia ich języka i przyswojenia ich tajemnic, jak i zafascynowanych tym światem amatorów.

Nie brak tu, rzecz jasna, najważniejszych nazwisk polskiej kultury, takich jak Olga Tokarczuk, Czesław Miłosz czy Jerzy Nowosielski. Nie brak zapisów spotkań ze zwierzętami, które – jak w przypadku Zenona Kruczyńskiego – niosły ze sobą zmianę całego dotychczasowego podejścia do życia. Żeby jednak nie było zbyt łatwo: kiedy tam, w Bieszczadach, doszliśmy w końcu na miejsce noclegu, gospodarz – skądinąd pakujący się właśnie na wyprawę do Afryki Południowej, gdzie miał uczestniczyć w naukowym projekcie związanym z trackingiem żyraf – przedstawił nam psa, od dobrych kilku tygodni próbującego wylizać się z ran wyniesionych ze starcia z podchodzącymi pod chałupę młodymi niedźwiedziami.

Dzika przyroda naprawdę jest i powinna pozostać dzika, istnieją granice antropomorfizacji, a próby udomowienia czy oswojenia dzikiego zwierzęcia bywają bolesne. Co nie oznacza, że sami nie możemy przebyć choć kawałka drogi w przeciwnym kierunku. Po powrocie z Bieszczad czytaliśmy przecież z dziećmi jedną z ich ukochanych książek, „Nie taki straszny wilk” Farleya Mowata. „Gdzieś po wschodniej stronie zawył wilk; z cicha, pytająco. Znałem ten głos, bo słyszałem go już wielokrotnie – pisał w jej ostatnich akapitach kanadyjski pisarz i obrońca przyrody. – Dla mnie był to głos mówiący o utraconym świecie, który niegdyś był nasz, zanim obraliśmy sobie w nim rolę obcych; o świecie, do którego zajrzałem i prawie wszedłem… tylko po to, by w końcu zostać z niego wykluczonym – przez siebie”.

Wsłuchajmy się w ten głos. Przed Państwem zwierzenia zwierząt.

MICHAŁ OKOŃSKI, redaktor wydania

Spis treści:

• Bartosz Brożek Całkiem zwykłe zwierzę
• Czesław Miłosz Jaskółka

OBCA INTELIGENCJA

• Peter Godfrey-Smith Obca inteligencja
• Mateusz Hohol, Bartosz Baran Myślę, więc wiem, gdzie jestem
• Szymon M. Drobniak Narzędzia, spółka zoo
• Łukasz Kwiatek Jak to jest być delfinem

PRZYJACIEL DOMU

• Adam Robiński Przyjaciel domu
• Jolanta Antas Psi umysł
• Andrzej Stasiuk Suka
• Mateusz Hohol, Kinga Wołoszyn-Hohol Świat oczami kota
• Ks. Stanisław Musiał Wakacje z Kasjopeja

JESTES DO SCHRUPANIA

• Mateusz Hohol, Łukasz Kwiatek Piękno w oczach zwierząt
• Joanna Bagniewska Jesteś do schrupania
• Łukasz Kwiatek Martwa natura
• Łukasz Lamża Śmierć wyspy

NOSACZE A SPRAWA POLSKA

• Frans de Waal Mądrzejsze, niż nam się wydaje
• Łukasz Kwiatek Nosacze a sprawa polska
• Łukasz Kwiatek Diabeł w małpiej skórze
• Łukasz Kwiatek Żegnaj, Koko

CAŁE STWORZENIE

• Szymon Hołownia Całe stworzenie
• Ks. Stanisław Musiał Także zwierzęta będą nas sądzić
• O. Stanisław Jaromi Bracia najmniejsi
• Ks. Adam Boniecki Dżdżownico, siostro nasza
• MOTYLEM JESTEM
• Dorota Kozińska Jaki jest, nikt nie widzi
• Andrzej Stasiuk Krowy
• Małgorzata Fugiel-Kuźmińska, Michał Kuźmiński Lisi los
• Anna Goc Motylem jestem
• Stanisław Łubieński Wirtuozi nocy letniej

SELFIE Z TYGRYSEM

• Olga Tokarczuk Awantura o kury
• Zenon Kruczyński Śpiew psa
• Joanna Bagniewska Selfie z tygrysem
• Tom Moorhouse Okrutny biznes
• Tomasz Targański Pierwsi sposród równych
• Jerzy Nowosielski Ślepota chrześcijan

DYLEMAT MIESOZERCY

• Michał Olszewski Dylemat miesożercy
• Andrzej Kruszewicz Mięso rośnie w lesie
• Maciej Jakubowiak Barykada z warzyw
• Szymon Hołownia Zielono mi

ZROZUMIEC PIERWOTNIAKA

• Łukasz Lamża Duch ameby
• Łukasz Lamża Zrozumieć pierwotniaka
• Łukasz Lamża Zabiłem rybika

PIEKNO MUCHY

• Nuria Selva Fernández Z życia padlinożerców
• Noah Strycker Żywot ptakoluba
• Urszula Zajączkowska Piekno muchy
• Adam Robiński Pszczoły z dobrym adresem
• Kinga Wołoszyn-Hohol, Łukasz Kwiatek Profesor szympansów
• Adam Pluszka Truchcikiem wsród roslin i zwierzat
• Adam Robiński Czas panik

Spis z natury

• Octlantis, miasto ośmiornic
• Ptasia „Bogurodzica”
• Trudna sztuka zaglądania w umysł deflina
• Świadoma rybka
• Pies naprawdę czuje, że się boisz
• Implant podczerwieni
• Jak pies z kotem
• Jak one to robią?
• Miłosierni Samarytanie
• Żyć jak orangutan
• Mrówczy szpital polowy
• Tylko dla dorosłych
• Biegiem po wodzie
• Ryba zdalnie sterowana
• Ptasie bity
• Grzyb żab
• Planowane rodzicielstwo
• Małe wyspy, małe mózgi
• Lustereczko, powiedz przecie
• Para rybek przyłapana
• Hydra vulgaris
• Inwazja skorupiaków
• Płazie amory
• Przepraszam, to pomyłka
• Największa pszczoła świata
• Kamień, nożyce, papier, małpy